CARİ AÇIK NEDİR? Türkiye cari açık 2023 ne kadar oldu? Cari açık nasıl kapatılır, nasıl hesaplanır?
Cari açık, ekonomik açıdan dikkat çeken bir durumdur ve çoğu ekonomik etkeni etkileyebilir. Vatandaşların ise merak etmiş olduğu bir öteki mevzu Cari aleni nedir? Türkiye cari aleni 2023 ne kadar oldu? Cari aleni iyi mi kapatılır, iyi mi hesaplanır? Oldu. Bu yazıda, cari açığın ne işe yaradığını ve ekonomiye etkilerini inceleyeceğiz.
Cari açık, bir ülkenin ithalatının ihracatını aşması kararında ortaya çıkar. Bir ülkenin öteki ülkelerden daha çok mal ve hizmet ithal etmesi, dışarıya daha çok ödeme yapması anlamına gelir. Bu durumda, ödeme dengesi açığa geçer ve cari aleni oluşur. Cari açık, bir ülkenin dış ülkelere olan borçlarını artırabilir.
Cari açığın çok sayıda sebebi olabilir. Özellikle yüksek tüketim, dışa bağımlı enerji ithalatı, yatırım eksikliği, zayıf üretim kapasitesi, yüksek amme harcamaları, döviz kuru dalgalanmaları gibi etkenler cari açığı artırabilir. Cari açığın yüksek olduğu durumlarda, mahalli para birimi öteki para birimleri karşısında kıymet kaybedebilir. Bu da ithal malların daha pahalı hale gelmesine niçin olabilir.
Cari açık, ülkenin dış borçlarını artırabilir. Dış borçlarını ödemek için daha çok döviz isteği olabilir, bu da ürem oranlarını artırabilir. Yüksek cari açık, yatırımcılar için riskli bir ülke olarak algılanabilir. Bu da yabancı yatırımları azaltabilir. Cari açık, ithalatın artmasına niçin olduğundan, iç piyasada rekabet azalabilir ve mahalli üreticiler enflasyonist baskıya maruz kalabilir.
Yüksek cari açık, ekonomik büyümenin sürdürülebilirliğini tehdit edebilir. Ülkenin dışa bağımlılığı arttıkça, dış faktörlerin tesiri daha büyük olabilir. Cari açığın yönetimi ekonomi politikalarıyla sağlanır. İhracatın teşvik edilmesi, ithalatın kısıtlanması, yatırımların artırılması, enerji verimliliğinin artırılması gibi adımlar cari açığın azaltılmasına destek olabilir.
İlgili Haberler
Cari aleni ekonomik istikrar için dikkat edilmesi ihtiyaç duyulan bir göstergedir. Bir ülkenin dış tecim dengesindeki olumsuz durum, ekonomik büyüme, enflasyon, ürem oranları ve döviz kurları gibi çoğu etkeni etkileyebilir. Bu nedenle, iktisat yönetimleri cari açığın olumsuz etkilerini minimize etmek için stratejiler geliştirmektedir.
Haziran ayında cari işlemler hesabı 674 milyon Amerika doları fazla kaydetmiştir. Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı ise 5.584 milyon Amerika doları fazla vermiştir. Ödemeler dengesi tanımlı dış tecim açığı 3.697 milyon Amerika doları olarak gerçekleşmiştir. Hizmetler dengesi kaynaklı girişler 5.019 milyon Amerika doları seviyesinde gerçekleşmiştir. Bu kalem altında yolculuk kaleminden meydana gelen net gelirler 4.203 milyon Amerika doları olmuştur.
Birincil gelir dengesi kalemi 799 milyon Amerika doları net çıkış, tali gelir dengesi kalemi de 151 milyon Amerika doları net giriş kaydetmiştir. Mayıs sonu itibarıyla, kısa vadeli dış borç stoku, 2022 sene sonuna göre yüzde 11,1 oranında artışla 165,6 milyar Amerika doları olarak gerçekleşmiştir. Bu dönemde, bankalar kaynaklı kısa vadeli dış borç stoku yüzde4,3 oranında artarak 64,9 milyar Amerika doları olurken, öteki sektörlerin kısa vadeli dış borç stoku yüzde4,1 oranında artarak 56,3 milyar Amerika doları düzeyinde gerçekleşmiştir.
Bankaların yurt dışından kullandıkları kısa vadeli krediler, 2022 sene sonuna göre yüzde 5,6 oranında artarak 11,3 milyar Amerika doları seviyesinde gerçekleşmiştir. Banka hariç yurt dışı yerleşiklerin döviz tevdiat hesabı yüzde 4,8 oranında azalarak 20,6 milyar Amerika doları, yurt dışı yerleşik bankaların mevduatı da yüzde 1,2 oranında artışla 17,0 milyar Amerika doları olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca, yurt dışı yerleşiklerin TL cinsinden mevduatları geçen sene sonuna göre yüzde 22,1 oranında artışla 16,1 milyar Amerika doları seviyesinde gerçekleşmiştir.
Diğer sektörler altında bulunan ithalat borçları, 2022 sene sonuna göre yüzde 3,5 oranında artarak 50,4 milyar Amerika doları seviyesinde gerçekleşmiştir. Borçlu bazında incelendiğinde, tamamı amme bankalarından oluşan amme sektörünün kısa vadeli borcu 2022 sene sonuna göre yüzde 12,9 oranında artarak 32,6 milyar Amerika doları olurken, hususi sektörün kısa vadeli dış borcu yüzde 1,3 oranında artarak 88,6 milyar Amerika doları olmuştur.
Alacaklı bazında incelendiğinde, hususi alacaklılar başlığı altındaki parasal kuruluşlara olan kısa vadeli borçlar sene sonuna göre yüzde 21,1 oranında artarak 90,0 milyar Amerika doları, parasal olmayan kuruluşlara olan borçlar yüzde 0,5 oranında artarak 74,4 milyar Amerika doları düzeyinde gerçekleşmiştir. 2022 sene sonunda 676 milyon Amerika doları olan kısa vadeli tahvil ihraçları, 2023 Mayıs sonu itibarıyla 926 milyon Amerika doları olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde resmi alacaklılara olan kısa vadeli borçlar 298 milyon Amerika doları olarak gerçekleşmiştir.
2023 Mayıs sonu itibarıyla, kısa vadeli dış borç stokunun döviz kompozisyonu yüzde 47,5’i Amerika doları, yüzde 24,7’si Euro, yüzde 10,6’sı TL ve yüzde 17,2’si öteki döviz cinslerinden oluşmuştur.
2023 Mayıs sonu itibarıyla, özgün vadesine bakılmaksızın vadesine 1 sene ya da daha azca kalmış dış borç verisi kullanılarak hesaplanan kalan vadeye göre kısa vadeli dış borç stoku, 207,3 milyar Amerika doları düzeyinde gerçekleşmiştir. Söz mevzusu stokun 17,2 milyar Amerika dolarlık kısmı, Türkiye’de yerleşik bankaların ve hususi sektörün yurt dışı şubeleri ile iştiraklere olan borçlarından oluşmaktadır. Borçlu bazında değerlendirildiğinde, toplam yığın içerisinde amme sektörünün yüzde 20,9, Merkez Bankası’nın yüzde 21,4,özel sektörün ise yüzde 57,7 oranında paya haiz olduğu gözlenmektedir.
Bir yanıt yazın
Yorum yapabilmek için oturum açmalısınız.