MKK bilgi nedir, ne işe yarıyor? Merkezi Kayıt Kuruluşu’nun görevleri nelerdir?

MKK malumat nedir, ne işe yarıyor? Merkezi Kayıt Kuruluşu’nun görevleri nedir sorularına cevap aranıyor. MKK, ilaveten Ar Ge merkezi kimliği ile kendi iç kaynaklarını kullanarak geliştirdiği yazılım, sistem ve platformlarla yerli ve yabancı ana para ve finans kuruluşlarına veri ve teknoloji hizmetleri sunmaktadır. MKK malumat nedir, ne işe yarıyor? Merkezi Kayıt Kuruluşu’nun görevleri nelerdir? Detaylar haberimizdedir…

MKK BİLGİ NEDİR?

Borsada prosedür sonrası (post-trade) kurumlarının en önemlilerinden biri Merkezi Saklama Kuruluş’larıdır (Central Securities Depository – CSD). Merkezi Saklama Kuruluşu bir “menkul değer takas sistemi” işleten (SSS-Security Settlement System) ve bunun yanında menkul kıymetlerin ilk kaydının yapılması (ihraç) (notary service) ve menkul değer hesaplarının en üst ölçüde merkezi olarak tutulması (central maintenance service) çalışmalarından minimum birini gerçekleştiren kurumdur. “Menkul değer takas sistemi” ise AB’nin 98/26 sayılı Mutabakat Kesinliği Direktifinin (Settlement Finality Directive) birinci maddenin (a) fıkrasına atıfla, menkul değer aktarım emirlerini işleyen sistem olarak tanımlanmıştır. Merkezi gizleme fonksiyonunda asli öğe, menkul kıymetlerin ihraç edildiği, üye ya da haksahibi bazında hesaplarda tutulduğu, el değiştirdiği, bunlara dair hakların tesis edilmiş olduğu merkezi bir sistem işletilmesidir.

MKK, ana para piyasası araçlarının kayden ihracının yapıldığı, haksahibi bazında oluşturulan hesaplarda ana para piyasası araçlarının kaydedildiği, bunlar üstündeki hakların izlendiği, kayıtlarına hukuki sonuçlar bağlandığı Kanunla bu rolü üstlenmiş bir merkezi yapıdır. Bir diğer deyişle, menkul kıymetlerin ihraç edildiği, haksahibi bazında hesaplarda tutulduğu, el değiştirdiği, bunlara dair hakların tesis edilmiş olduğu merkezi bir sistemdir. MKK bu yapısıyla Türkiye’nin Merkezi Saklama Kuruluşu’dur.?

MKK NE İŞE YARIYOR?

MKK’da Kayden İzlenen Kıymetler:

• Pay Senedi (Borsa İstanbul’da İşlem Gören)
• Yatırım Fonu
• Borsa Yatırım Fonu
• Özel Sektör Tahvili
• Finansman Bonosu
• Banka Bonosu
• Varant
• Varlık Teminatlı Menkul Kıymet
• Varlığa Dayalı Menkul Kıymet
• Devlet İç Borçlanma Araçları (Yatırımcı Portföyleri)
• Kamu Kira Sertifikaları
• Özel Sektör Kira Sertifikası
• Elektronik Ürün Senedi
• Gayrimenkul Sertifikaları
• Altına Dayalı Kira Sertifikası
• Altına Dayalı Tahvil
• Paya Dönüştürülebilir Tahvil
• Dövizli Hazine Kira Sertifikası
• Dövizli Hazine İç Borçlanma Senedi
• MKK’nın Saklama Hizmetleri:
• Yatırım/Saklama hesabı işlemleri
• İhraççı, menkul değer ihraç ve hak kullanım işlemleri,
• Menkul kıymetlerin gerçek sahibi ve omnibus hesaplarda takip edilmesi,
• Kaydileştirilmiş menkul kıymetlerin takas ve gizleme hizmetleri,
• SWIFT işlemleri ,
• Ödünç Pay Senedi Piyasası ve Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu işlemleriyle alakalı hizmetler
• Elektronik Ürün Senedi işlemleri,
• Kitle Fonlaması platformları işlemleri?

MKK’nın Veri ve Teknoloji Hizmetleri:

MKK’nın AR-GE kimliği ile kendi iç kaynaklarını kullanarak geliştirdiği veri ve teknoloji platformları ve servisleri şu şekildedir;

• e-YATIRIMCI: Yatırımcı Bilgi Merkezi,
• e GKS: Elektronik Genel Kurul Sistemi,
• e ŞİRKET: Şirketler Bilgi Portalı,
• e ÜRÜN: Elektronik Kayıt Kuruluşu,
• e-VEDO: Elektronik Veri Deposu,
• e VERİ: Sermaye Piyasaları Veri Bankası,
• e-YBS: Yatırımcı Bildirim Servisi,
• e YKS: Elektronik Yönetim Kurulu,
• VAP: Veri Analiz Platformu,
• YRTS: Yatırımcı Risk Takip Sistemi?,

MKK, ilaveten ana para piyasası ve Borsa mevzuatı uyarınca kamuya açıklanması lüzumlu bildirimlerin alakalı taraflarca elektronik imzalı olarak iletildiği ve kamuya duyurulduğu elektronik sistem olan Kamuyu Aydınlatma Platformu’nun (KAP) işletici kuruluşudur.

MERKEZİ KAYIT KURULUŞU’NUN GÖREVLERİ NELERDİR?

MKK, kuruluşundan bugüne internasyonal ana para ve finans piyasalarında faal bir iletişim ve iş ağı geliştirerek marka imajını ve marka konumlandırmasını güçlendirmiştir.

Türkiye’nin Merkezi Saklama Kuruluşu ve Finansal Hesaplar Merkezi olan MKK Türk ana para piyasalarının ana malumat kaynağıdır. Hizmetlerini dört ana neden (saklama, veri depolama ve raporlama, kurumsal idare ve yatırımcı) üstüne yoğunlaştıran MKK, Ar-Ge merkezi kimliği ile geliştirdiği ürün ve hizmetlerle mahalli ve internasyonal ana para piyasalarının gelişimine mühim katkılarda bulunmaktadır.

MKK; haiz olduğu teknoloji, engin malumat birikimi ve derin tecrübesinin yanı sıra, yabancı saklamacılarla imzalanan Mutabakat Zaptı ve işbirliği anlaşmaları açısından da dünyanın önde gelen merkezi gizleme kuruluşları arasındadır. Bugün itibariyle MKK, dünya genelinde 20’den fazla ülkenin Merkezi Saklama Kuruluşu ile resmi temas halindedir. ECSDA, AECSD, AMEDA, WFC ve ISSA gibi internasyonal birliklerde etken üyeliği bulunan sayılı gizleme kuruluşundan biri olan MKK, bunun yanı sıra da bu birliklerin oluşturduğu çabalama gruplarına ve düzenledikleri konferanslara etken olarak katılarak malumat ve tecrübelerini paylaşmaktadır.

• MKK, 2006 yılından beri Avrupa Merkezi Saklamacı Kuruluşlar Birliği (ECSDA) ve Uluslararası Menkul Kıymet Hizmetleri Birliği’nin (ISSA) üyesidir.
• MKK, 2014 senesinde Afrika ve Ortadoğu Ülkeleri Merkezi Takas ve Saklama Kuruluşları (AMEDA) üyesi olmuştur.
• MKK, 2015 yılından beri Avrasya Merkezi Saklamacılar Birliği (AECSD) üyesidir.

Son yıllarda MKK’nın küresel erişimi mühim ölçüde genişlemiştir. 2010 senesinde Avusturya Merkezi Saklama Kuruluşu OeKB’ye üye olan MKK, 2016 senesinde Elektronik Genel Kurul Sistemi’nin (e-GKS) Kenya ve Nijerya’da kullanması için Africlear Global ile satış anlaşması, sonrasında 2017 senesinde Endonezya Merkezi Saklama Kuruluşu (KSEI) ile e-GKS’nin alakalı ana para piyasalarında kullanması için işbirliği anlaşması imzalamıştır. MKK’nın küresel erişimini zirveye ulaştıran ise Euroclear Bank ile 2020 senesinde kurulan direkt olarak irtibat olmuştur. MKK’nın ilk yabancı merkezi gizleme kuruluşu üyesi olan Euroclear Bank, 55 ülkeyi aşan erişimi ile müşterilerinin Türk ana para piyasalarına direkt olarak erişimine ve yatırım yapmasına hizmet etmektedir. Euroclear Bank ile kurulan bu bağlantının sonrasında MKK, yeni yabancı gizleme kuruluşlarını da üyeleri arasına katmak ve küresel erişimini genişletmek suretiyle çalışmalarını sürdürmektedir.

Euroclear Bank’ın MKK üyeliğiyle kurulan ilk yabancı merkezi gizleme kuruluşu hesap bağlantısını takiben 2021 senesinde Azerbaycan merkezi gizleme kuruluşu Milli Depozit Merkezi (MDM) MKK üyesi olmuştur. Kurulan bağlantıyla MKK’da oluşturulan MDM omnibus hesabı üstünden Azeri yatırım kuruluşları ve Azeri yatırımcılara Türk DİBS’leriyle alakalı takas ve gizleme işlemlerini direkt olarak gerçekleştirebilme olanağı sağlanmıştır.

Gündem Güncel Haberler