Rusya’nın gözü Türkiye doğalgaz merkezinde: Moskova için stratejik öneme sahip

Türkiye’de doğalgaz merkezi kurma çalışmaları hız kazandı.

Çalışmalar, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Soçi’de Rus mevkidaşı Vladimir Putin ile görüşmesinin sonrasında sona yaklaştı.

Doğalgaz merkezi, Rusya’nın Avrupa’ya gaz sevkiyatında mühim alternatif güzergah yaratacak cazip ve realist bir proje olarak görülüyor.

Türkiye stratejik konumda

Türkiye, halihazırda Mavi Akım, TürkAkım, TANAP gibi boru hatlarıyla gazda kritik bir altyapıya sahipken, İsrail, İran ve Irak gibi öteki yöresel oyuncuların Avrupa’ya gaz sevk etmeleri için “jeoekonomik” açıdan stratejik konumda bulunuyor.

Rusya’nın, Kuzey Akım 1 ve 2 ile Yamal-Avrupa boru hatlarının atıl duruma geçmesi de bu ülkenin Avrupa’ya sevkiyatlarını yeniden artırabilme arzusunda Türkiye’nin pozisyonunu güçlendiren neden olarak ön plana çıkıyor.

Erdoğan-Putin görüşmesi sonrası hız verildi

Bunun gibi nedenlerle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya

Putin, burada yapmış olduğu açıklamada, Gazprom’un BOTAŞ’a projeye yönelik yol haritasını sunduğunu duyururken, Cumhurbaşkanı Erdoğan da İstanbul Finans Merkezi’nin bunun yanı sıra Türkiye’nin enerji merkezi haline geleceğini söyledi.

Rus uzmanlar, Rusya ve Türkiye’nin projeyi gerçekleştirebilecek kaynaklara haiz olduğuna işaret ederken, Avrupa’nın yaklaşımının da belirleyici unsurlardan birisi olacağını belirtiyor.

“Rusya’nın ve Türkiye’nin lüzumlu gaz nakliyat kapasiteleri mevcut”

Rusya’daki malumat ve çözümleme merkezi InfoTEK’ten Enerji Uzmanı Aleksandr Frolov da doğalgaz merkezinin bilhassa bir tecim merkezi olarak kurulmasının oldukça olası olduğunu vurguladı.

Doğalgaz merkezine tedarik edilecek gazın başlarda 5 ila 10 milyar metreküp düzeyinde olabileceğini belirten Frolov, şu şekilde dedi:

Bu hacim için hem Rusya’nın hem de Türkiye’nin lüzumlu gaz nakliyat kapasiteleri mevcut ve bu hacmin Avrupa Birliği (AB) ve Sırbistan üstünden pompalanması da mümkün.

Alıcılar, bu türdeki öteki tecim platformlarında olduğu gibi Avrupalı firmalar olabilir.

Rus enerji firması Gazprom

Moskova için mühim proje

Merkezin Rusya için de haiz olduğu öneme işaret eden Frolov, şu değerlendirmede bulundu:

Rusya için bu proje, Avrupalı gaz tüketicileriyle alternatif etkileşim yolları oluşturmanın bir yolu olarak ehemmiyet taşıyor.

Ancak bunun tam anlamıyla kullanılabilmesi için AB’de mavi yakıta yönelik şu anda düşen talebin artması ve Avrupa’nın gaz nakliyat altyapısını genişletme isteğinin olması gerekiyor.

TürkAkım’ın kapasitesi iki katına çıkabilir

Frolov, talebin bulunması durumunda Rusya’nın TürkAkım’ın kapasitesini artırabileceğini anlatarak, “Rusya, TürkAkım’ın kapasitesini yılda 63 milyar metreküpe kadar iki katına çıkarabilir. Rusya, bunun için lüzumlu altyapı ve kaynaklara sahip.” ifadesini kullandı.

Doğalgaz merkezine yönelik belirleyici unsurlardan birinin AB’deki istek olacağını vurgulayan Frolov, şu şekilde konuştu:

Türkiye, Avrupa açısından mühim bir gaz sevkiyat merkezi olma arzusunda ve Rusya da lüzumlu kaynaklara sahip.

Karadeniz’in dibine yeni gaz boru hatlarının döşenmesi problemi da çözülebilir bir sorundur. Tek problem AB’nin işbirliği isteği ve arzusudur.

Gazprom’un tutumu

Frolov, küresel sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) pazarında 2025 ila 2027 yıllarında “arz fazlası krizi” yaşanabileceğine ve bunun da Türkiye’deki gaz merkezine yönelik isteği etkileyebileceğine dikkati çekerek, “Ancak aksi takdirde, bu cazibeli ve uygun bir projeden daha fazlasıdır.” dedi.

Rusya’nın, projeye Gazprom haricinde değişik aktörlerin katılmasına iyi mi yaklaşacağına yönelik suali yanıtlayan Frolov, şu ifadeleri kullandı:

Gazprom’un tutumu öteki tecim platformlarındaki tutumuyla aynı olacaktır.

Yaptırım kısıtlamaları ve Hindistan ile Çin’in İran’dan sevkiyata yönelik ilgisi sebebiyle İran’ın bu aşamada Avrupa’nın tedarikçisi olarak görülmesi pek olası görünmüyor.

Doğalgaz iletim sistemi

Azerbaycan’ın sevkiyat kütlesi sınırlı

Azerbaycan’ın da Rusya’ya kıyasla sınırı olan sevkiyat kütlesi bulunduğuna işaret eden Frolov, İsrail’in de sınırı olan kütlesinin olduğunu ve Avrupa’ya iyi mi sevkiyat yapacağını hemen hemen belirleyemediğini söyledi.

Rusya Ulusal Enerji Güvenliği Fonu Başkan Yardımcısı Aleksey Grivaç da gaz merkezinin geleceğine ilişkin yapmış olduğu değerlendirmede, merkezin ihtimaller içinde müşterilerinin tedarikçiler, tüketiciler ve tacirler olacağını anlattı.

Projede kullanılması planlanan birtakım altyapıların halihazırda fonksiyonel olduğunu aktaran Grivaç, düşüncelerini paylaştı:

Büyük bir iç pazarı, muhtelif dış tedarikçileri ve dev Avrupa Birliği pazarına transit potansiyeli olduğundan, merkezin realist olduğunu düşünüyorum.

Üstelik merkezin kendisi hemen hemen tam anlamıyla kurumsallaşmamış olsa da birtakım öğeleri halihazırda çalışıyor.

“Rus gazının rekabetçi avantajlarının farkına varılmasını sağlayacak”

Rusya’nın, Türkiye’ye mühim oranda doğalgaz sevk ettiğini ve Güney Batı Avrupa’ya da sevkiyatları sürdürdüğünü kaydeden Grivaç, “Doğalgaz merkezi, Rus gazının rekabetçi avantajlarının farkına varılmasını sağlayacak bir tecim seçeneğidir.” dedi ve ekledi:

Öte taraftan bu her derde ilaç olan bir çözüm değil. Rusya pazara erişim için alternatif seçenekler üstünde de çalışıyor.

Grivaç, Türkiye’nin doğalgaz merkezi için pazar katılımcılarına yönelik çalışmalar yürütmesi icap ettiğini belirterek, altyapıya erişim ve merkezin kurulmasına yönelik yatırım çekilmesinin de mühim nedenler olduğunu dile getirdi.

Haber Kaynağı: Anadolu Ajansı (AA)