Eski Oyunlarda Görüntü Kalitesini Artırın: DSR ve DLDSR Nasıl Kullanılır?

NVIDIA, Tensor Çekirdeği‘ni öncelikle Turing mimarisi, yani GeForce RTX 20 serisiyle beraber tanıtmıştı. Bu çekirdekler daha sonra piyasaya sürülen bütün monitör kartlarında kullanıldı, önemi gün geçtikçe artmaya devam ediyor. Tensor birimleri genel anlamda suni zeka iş yüklerini hızlandırmak için kullanılıyor ve DLSS teknolojisi için oldukça mühim bulunduğunu biliyoruz. Öte yandan, DLDSR (Deep Learning Dynamic Super Resolution-Derin Öğrenme Dinamik Süper Çözünürlük) olarak adlandırılan bir teknoloji daha var.

DLSS ile karıştırılmaması ihtiyaç duyulan DLDSR, gene suni zeka algoritmalarından yararlanıyor. Peki öncelikle 2022 yılının başlarında tanıtılan bu hususiyet bizlere ne gibi artılar sağlıyor?

DLDSR teknolojisi, eski DSR’yi (Dynamic Super Resolution) geliştirmeyi amaçlayan bir üst örnekleme tekniği olarak karşımıza çıkıyor. Desteklenen oyunları monitörünüzün tabii çözünürlüğünden daha yüksek bir çözünürlükte işliyor, sonrasında görüntüyü monitörün tabii çıkışına sığacak şekilde küçültüyor. Böylelikle daha azca titreme ve daha iyi kenar yumuşatma sağlanarak daha üstün imaj kalitesi sağlanıyor.

Çözünürlük tarafında geliştirmeler yapan hususiyet yeni bir Game Ready sürücüsüyle kullanıma sunulmuştu. DLDSR, NVIDIA Kontrol Paneli üstünde bulunan DSR opsiyonunun suni zeka ile tasarlanmış bir versiyonu.

Yeşil takıma göre DLDSR’nin altörnekleme tekniği ve suni zekası, düzgüsel DSR’ye göre daha azca girdiye ve gelişmiş imaj kalitesine imkân tanıyor. DLDSR 2.25X’in imaj kalitesi DSR 4X ile karşılaştırılabilir, fakat performansta da artış var.

Hem DLSS hem de DLDSR, RTX GPU’lardaki Tensor çekirdeklerini kullanıyor olsa da ikisi de değişik amaçlara hizmet ediyor. DLSS, performans kazanmak için görüntüyü tabii çözünürlükten daha düşük bir çözünürlükte işler ve sonrasında Tensor çekirdekleri tabii imaj kalitesinin tamamını olmasa da bir kısmını korumaya destek olarak görüntüyü monitörün tabii çözünürlüğüne yükseltir.

DLDSR ise bunun tam tersini yapmakta. Daha yüksek çözünürlüğünde olan bir görüntüyü düşük olacak şekilde ölçeklendiriliyor. Bu nedenle GPU gücünün oyuna nazaran daha kuvvetli olduğu alanlara makul ve imaj kalitesi artırılarak göz zevkini geliştirmek amacıyla kullanılıyor.

Çözünürlük odaklı teknik Starcraft gibi oldukça zorlayıcı olmayan ve genellikle orta derece kenar yumuşatma çözümlerine haiz olan eski oyunlarda işe yarayabiliyor. Bununla birlikte, ağır AAA oyunlar olmasa da eski sayılmayan, PREY ya da Resident Evil Remake serisi gibi hoş görsellerle beraber GPU’larda iyi performans yayınlayan oyunlar için de etkin sonuçlar verebilir.

Düşük tempolu oyunlarda doku kalitesinden ışıklandırma ve gölgelere kadar teferruat dikkat çeker. DLDSR ise grafik özelliklerinin daha oldukça öne çıkmasını sağlayor, göz zevkini geliştiriyor. Teknolojiyi 1080p HD monitörlerde kullanmak birazcık daha mantıklı zira yüksek çözünürlüklerde prosedür gücü had safhaya çıkıyor.

DLDSR’yi kare hızının FPS oyunları kadar mühim olmadığı tek oyunculu oyunlarda da aktifleştirebilirsiniz. Örneğin offline bir oyunda 60 FPS’yi hedefleyerek imaj standardını GPU gücünün izin verdiği kadarıyla yükseltebilirsiniz. GPU ve monitör kombinasyonunuza bağlı olarak, genel anlamda kesintisiz oyun için “60 FPS” kıymeti temel olarak kabul edilir. Ekran kartınız yüksek kare hızlarına çıkıyorsa gücünden yararlanabilir, imaj standardını bir üst noktaya taşıyabilirsiniz. Ayrıca DLDSR’nin her oyunda çalıştığını, DLSS’nin ise geliştiricilerin oyuna hususi bir tatbik gerektirdiğini hatırlatalım.

DSR ve DLDSR, daha yüksek çözünürlükte işleme yaptıkları noktaya kadar temel olarak aynı, fakat bunun haricinde tamamiyle değişik teknolojiler. Geçmişte de kullanılan DSR, daha yüksek çözünürlüğünde olan görüntüyü monitöre sığdırmak için “yüksek kaliteli (Gauss) filtre” uyguluyor. Daha gelişmiş DLDSR teknolojisine gelince, bu vazife için bir tür makine öğrenimi filtresi kullanılmakta.

Uzun zamandır mevcud DSR’yi kullanabilmek için GeForce GTX 700 serisi (Maxwell mimarisi) ya da daha yeni bir monitör kartı gerekiyordu. DLDSR için Tensor çekirdekleri koşul olmasından kaynaklı minimum GeForce RTX 2000 serisi (Turing mimarisi) bir kart gerekiyor.

DLSDSR’yi etken etmek için şu adımları izleyin:

• Masaüstüne sağ tıklayarak NVIDIA Denetim Masası‘nı açın.
• Sol menüden “3D Ayarlarının Yönetilmesi” seçeneğine tıklayın.
• Karşınıza çıkan listeden “DSR – Çarpanlar” kısmındaki “Off” ayarına tıklayarak DSR ve DLDSR’yi etkinleştirebilirsiniz. “DL ölçeklendirme” DLDSR, “Eski tip ölçeklendirme” ise DSR teknolojisini temsil ediyor.
  
• Kullanmak istediğiniz çözünürlük ayarına göre oldukça sayıda seçenek işaretleyebilirsiniz. Burada zaten monitörünüzün tabii çözünürlüğünün çarpanları olan muhtelif DSR ayarları bulacaksınız. Her biri, daha sonra oyun ayarlarında uygulayabileceğiniz yeni bir çözünürlük demek.
• İlk iki çarpan derin öğrenmeyi kullanıyor ve sadece RTX monitör kartlarında mevcut. 4x’e kadar olan öteki seçenekler ise DSR’yi kullanmakta.

DSR, render prosedürü monitörün tabii çözünürlüğünün tam rakam etkeni olan bir çözünürlükte yapıldığında daha iyi çalışır. 1080p HD monitör kullanıldığında, 1920×1080 ızgaranın her bir pikseli 4K DSR ile işlenmiş görüntünün 4 pikselinden elde edilmiş bilgilere dayanarak üretildiği için 4x DSR çarpanı idealdir. Ancak tahmin edebileceğiniz gibi, 4K’yı oynanabilir bir kare hızında işleyebilmek için yeteri kadar kuvvetli bir GPU gerekli. DSR için bir tamsayı etkeni kullanılmadığında görüntüde bozulma olabilir ve kenar yumuşatma daha zayıf uygulanabilir.

NVIDIA, bunun üstesinden gelebilmek, kullanılan Gauss filtresinin yoğunluğunu denetlemek için DSR-Düzgünlük (DSR-Smoothness) ayarı ekledi. Bu ayar DSR’nin derhal altında yer alıyor. Pürüz ayarı yukarıya çekildiğinde, genel hatlarıyla daha bulanık imaj pahasına görüntüdeki suni bozulmalar daha azca ayrım edilir hale geliyor.

Öte taraftan DLDSR tarafınca kullanılan makine öğrenimi filtresi, 1,78x ve 2,25x gibi tamsayı olmayan çözünürlük seçenekleri içeriyor. Ancak burada birazcık ilkin bahsetmiş olduğumuz tamsayı eşitlik problemi bulunmuyor ve kenar yumuşatma konusu ile ilgili daha iyi sonuçlar elde ediliyor.

Bir hatırlatma olarak, oyun içerisinde video kaydı ya da monitör görüntüsü aldığınızda DSR ya da DLDSR’nin tesirleri sonuca yansımıyor. DSR ya da DLDSR ayrım etmeksizin her monitör görüntüsü aynı görünüyor.

Özetle DLDSR daha iyi sonuçlar üretebiliyor, fakat ufak bir ayrıntı var. Derin öğrenme filtresi aşırı keskinleştirilmiş bir imaj üretiyor. Bu hepimiz için oldukça mühim olmasa da keskinliğin yoğunluğunu DSR-Düzgünlük seçeneğiyle ayarlayabilirsiniz.

Çeşitli DSR ve DLDSR çözünürlükleri arasındaki performansı karşılaştırmak için Ryzen 5600X işlemci ve RTX 2060 monitör kartına haiz sistemde Windows 10 kullanıldı. Performans ölçümleri Shadow of the Tomb Raider’da en yüksek ön ayarlarda yapıldı:

Beklendiği gibi DSR ve DLDSR kullanırken tabii 1080p’ye göre mühim bir performans düşüşü var. Bu özellikler etken edildiğinde oyun daha yüksek çözünürlükte işleniyor, iş yükü artıyor.

NVIDIA, “DLDSR 2.25X imaj kalitesinin DSR 4X ile karşılaştırılabilir olduğunu, ilaveten daha yüksek performansa sunduğunu” iddia etmişti. Performans mutlaka daha iyi.

Yukarıda NVIDIA tarafınca paylaşılan Prey monitör görüntüleri var. Dikey ve yatay çizgilere, örnek olarak tavanda bulunan tellere daha yakından bakın. 1620p DLDSR, bu tarz şeyleri tabii 1080p HD çözünürlükten oldukça daha iyi bir halde tekrar kurmayı başarıyor ve bunun yanı sıra performansta da büyük bir artışla 4K DSR’ye oldukça yaklaşıyor.

Bir oyun DLSS’yi destekliyorsa, tabii kaliteden daha iyisini elde ederken performans kaybının bir kısmını geri kazanmak için DLDSR ile beraber kullanmak iyi bir düşünce olabilir. DLDSR aslında DLSS’yi daha yüksek temel çözünürlük kullanmaya zorlüyor. Çünkü DLSS oyunun render çözünürlüğünün bir kısmını kullanıyor ve sonuçta daha pak bir imaj üretiyor. Dahası, bilhassa oyunda TAA etkin şekilde kullanıldığında DLSS’nin bazı durumlarda haiz olduğu kenar yumuşatma özelliğinden de yararlanabiliriz.

Bazı oyunlar ek bir kenar yumuşatma tekniği olarak grafik ayarları menüsünde bir çözünürlük ölçeklendirme ya da imaj ölçeklendirme ayarı sunmakta. Burada aslında render işleminin gerçekleştirileceği tabii çözünürlüğün yüzdeki belirleniyor ve ardından imaj yukarıda bahsetmiş olduğumuz şekilde küçültülüyor.

Çözünürlük ölçeklendirme, sürücü/donanım düzeyinde çalışan bir çözümden ziyade oyun içi bir çözüm olmasından DLDSR’den farklı. Ayrıca ölçeklendirme filtrelemesine destek olmak için rastgele bir sinir ağı kullanmadığından DSR ile benzer grafik problemlerine yol açabilir.

Genel olarak DLDSR tercih edilmeli, fakat oyun motoruna ve iyi mi uygulandığına bağlı olarak imaj ölçeklendirme muayyen bir oyun için daha iyi olabilir. Bu nedenle her ikisini de deneyip sonucu kendiniz vermelisiniz.

Oyuna bağlı olarak DLDSR kullanırken birkaç problemle karşılaşabilirsiniz. Bazı durumlarda imaj doğru şekilde ölçeklenmeyebilir ve oyun ekranının monitörünüze sığmayacak kadar büyük görüntülenebilir. Geçici çözüm olarak, ölçeklemenin hangi cihazda gerçekleştirileceğini yayınlayan varsayılan monitör ayarını GPU olarak değiştirebilirsiniz. Ayrıca tüm programların tam anlamıyla bu ölçeklendirme modunu kullandığından emin olmak için onay kutusunu işaretleyebilirsiniz.

Bunun için Ekran kısmı altından “Masaüstü boyutunu ve konumunu ayarla” seçeneğine tıklayın. Geçici çözümü kullandığınızda bazı durumlarda öteki oyunlar bozulabilir. Yani oynadığınız oyuna bağlı olarak ölçeklendirme modunu her seferinde değiştirmeniz gerekebilir.

Değişken yenileme hızına haiz bir monitörde DLDSR kullanırken G-Sync fonksiyonu çalışmayı durdurabilir. Bu problemi NVIDIA Denetim Masası üstünden pencereli ve tam monitör modu için G-Sync’i etkinleştirerek çözebilirsiniz.

G-Sync’in olması gerektiği gibi çalıştığından emin olmak için; monitörün monitör görüntüsünden kare hızı sayacını etkinleştirmek ve oyunun kare hızına göre değişip değişmediğini denetim edebilirsiniz.

Monitörün reel yenileme hızını gösterirken RTSS gibi araçlar sadece GPU’nun kare hızı çıkışını rapor eder. Son olarak, DLDSR birçok uygulamanın (örneğin RTSS, NVIDIA Frameview, Steam’in arayüzü vb.) tabii çözünürlük kullanıldığında olmasından daha ufak görünmesine niçin olur, zira bunlar da ölçeklenir. Durumun oynadığınız oyuna ve kullandığınız monitöre göre değişim gösterebileceğini, karşınıza yukarıda belirtilen problemlerin karşınıza çıkabileceğini unutmayın.

NVIDIA DLDSR, nispeten kuvvetli diyebileceğimiz monitör kartlarıyla oyun tecrübesini daha eğlenceli hale getirmemizi elde eden yeni bir özellik. Sayısız oyun var ve bunların hepsi GPU’nun enerjisini tam anlamıyla kullanmıyor. Biz de kalan boşluğu render çözünürlüğünü çoğaltmak için kullanıyoruz. Böylelikle imaj kalitesi iyileşirken netlik ve kenar yumuşatma daha iyi hale geliyor. Eğer destekli bir monitör kartına sahipseniz DLDSR’ye ya da daha eski DSR’ye bir talih verebilirsiniz.