Orhan Kemal kimdir? Orhan Kemal yapıtları neler?

Türk edebiyatının büyük ustaları ortasında anılan Orhan Kemal; yoksul bölümün, personellerin, öğrencilerin ömrünü özetleyen öykü ve romanlar yazmış ve insan-toplum bağlantılarını realist bir lisanla yansıtmıştır. 27 roman, 19’u öykü kitabı ile anı, inceleme, oyun, röportaj cinsinde kitaplar bırakmıştır. Roman, öykü, oyun, şiir suretiyle değişik üsluplarda çoğu yapıta imza atmış olsa da daha fazla romancılık istikameti ile tanınmıştır. Orhan Kemal kimdir? Orhan Kemal yapıtları neler? Orhan Kemal yaşam hikayesi nedir?

ORHAN KEMAL KİMDİR?

Orhan Kemal, reel adı Mehmet Raşit Öğütçü, 15 Eylül 1914 tarihinde Adana’da dünyaya geldi. Babası, o sırada Çanakkale cepheside, Dardanos’ta topçu teğmeni olan avukat Abdülkadir Kemali Beyefendi, anası ise rüştiye mezunu, iki sene kadar memleketinde ilköğretim öğretmenliği yapmış Adanalı Azime Hanım’dır.

Çocukluğunun birinci yılları Adana’da geçti. I. Dünya Savaşı’ndan sonra Adana’nın Fransız işgaline uğraması üstüne ailesi ile evvel Niğde’ye, sonra Konya’ya taşındı. Konya’da bulunmuş olduğu devirde Kuvâ-yi Ulusala hareketine karşı Delibaş isyanına tanıklık etti. Kuvay-ı Ulusala güçlerine katılmış olan babası; isyanın bastırılmasından sonra TBMM’ye Kastamonu mebus olarak girdi. Ankara’ya taşınan aile, 1923’te Adana’ya döndü. Ceyhan’da çiftçilikle uğraşmaya başlayan babası Toksöz gazetesini çıkardı. Takrir-i Sükûn Kanunu’nun akabinde çoğu gazete ile beraber Toksöz de kapatıldı ve Abdülkadir Kemali Beyefendi 11 ay tutuklu kaldı. 1930’da Adana’da Ahali Cumhuriyet Fırkası’nı kuran Abdülkadir Beyefendi, Ahali adlı gazeteyi çıkardı. Babasının faal bürokrasi ömrü içerisinde bulunmasına rağmen Orhan Kemal bu yıllarda bürokrasi ile ilgilenmedi. Abdülkadir Beyefendi, Hür Cumhuriyet Fırkası’nın kendini feshetmesinden sonra partisini kapatıp Suriye’ye kaçtı. 1931’de tüm aile Beyrut’a yerleşti.

Orhan Kemal, Suriye’deki babasının yanına gidince orta tahsilini kendi isteğiyle yarıda bıraktı ve Beyrut’ta bulaşıkçılık ve basımevi personelliği yaptı. Bir sene sonra tek başına Türkiye’ye dönüp babaannesinin yanına yerleşti; Adana’da çırçır fabrikalarında personellik ve kâtiplik yaptı. Bu yıllardaki birikimleri, ileride Baba Konutu, Avare Yıllar romanlarına yaşam vermiştir. 1937’de çırçır fabrikasında (Millî Mensucat) bir personel olan Nuriye ile evlendi. Bir sene sonra birinci evladı Yıldız doğdu.

ORHAN KEMALYAZARLIK MESLEĞİ

Birinci öykü kitabı Ekmek Arbedesi (1949) ve Küçük Adamın Notları başlığı altında duyurduğu otobiyografik roman dizisiyle yaygın bir üne kavuştu. Edebi yaşamı 1960’lı yıllarda doruğa ulaştı. Adana’da toprak ve yapınak çalışanlarının dünyasını, İstanbul’daki gecekondu mahallelerini, yapınak etraflarını yapıtlarına yansıttı. Murtaza, Hanımın Çiftliği, 72. Koğuş adlı yapıtları başyapıtlarındandır. Adanaspor’da futbol oynamıştır. Golcü Raşit olarak bilinmektedir.

1949’da babasını yitirdi ve birebir sene doğan çocuğuna babasının adını verdi ve doğumdan sonra ailesiyle İstanbul’a yerleşti. Hayatının geri kalanında geçimini kitap, makale, sinema senaristliği yazarak sağladı. 1952’de duyurduğu Murtaza ve Cemile romanları ile edebiyatçı olarak ünü yayıldı. 1954 senesinde Bereketli Topraklar Üzerinde adlı romanı ile topraksız ziraat emekçilerinin dramını edebiyat dünyasına taşıdı. Tıpkı sene 72. Koğuş’u yazmaya başladı. 1957’de dördüncü evladı Işık doğdu.

1958’de Sait Faik Kıssa Armağanı’nı Kardeş Hissesi adlı hikayesi ile aldı. Sinema senaryoları yazsa da oldukça sayıda sansürden geri dönmekteydi. O da senaryoları İlhan F. Demir, Yıldız Okur imzalarıyla kaleme aldı. 1964’te Devlet Kuşu romanına dayanılarak uyarlanan İspinozlar oyunu ile birinci sefer tiyatroya adım attı. İstanbul Kent Tiyatroları’nda sahnelenen oyun iki buçuk ay sonra meçhul bir nedenle kaldırıldı. 1965 senesinde “Nâzım Hikmet’le 3,5 Yıl” adlı anı kitabını yayımladı. Tıpkı sene yayımlanan Bir Filiz Vardı adlı romanı ile otobiyografik romana döndü. 1960 senesinde tanışıp romantik bir linke girmiş olduğu ama bağlarının ortaya çıkmasından kısa bir mühlet sonra ayrılmak zorunda kalmış olduğu son aşkını anlattı.

Bulgar Müellifler Birliği’nin daveti üstüne 1970 senesinde Sofya’ya gitti. Asıl emeli babaannesinin soyunun bulunmuş olduğu bölgeleri gezip not almak ve “93’ten Bu Yana” ismiyle ailesinin hikayesini yazmaktı. Lakin bu isteğini gerçekleştiremedi. Geçirdiği bir beyin kanaması sebebiyle tedavi görmekte olduğu hastanede 2 Haziran 1970’te öldü. Cenazesi hususi bir araba konvoyuyla beraber 5 Haziran 1970’te yurda getirildi; Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.