8 Soruda Wagner Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey!

Ukrayna Savaşı’nda etken vazife yapan Rus paralı asker grubu Wagner’in şefi Yevgeniy Prigojin Rus ordusunu ‘Wagner savaşçılarını yok etmekle’ suçlayarak Moskova’ya başkaldırdı. Putin, Rus paralı asker grubu Wagner’in eylemini “silahlı isyan” olarak nitelendirirken, ‘Rusya’yı yeniden bölmeye izin vermeyeceğiz. Halkımızı koruyacağız.’ dedi. Peki Putin yönetimine savaş açacak kadar büyük bir güç haline gelen Wagner bu günlere iyi mi geldi?

Wagner’in kurucusu Prigojin, dün Rus ordusunu Wagner’e tecavüz düzenlemekle suçlayarak mukamele vermekle tehdit etmiş ve Rus yönetimine başkaldırı başlatmıştı.

Wagner’in eylemini “silahlı isyan” olarak nitelendiren Putin, ‘Silahlı başkaldırı girişiminde bulunan tüm suçlular kaçınılmaz olarak cezalandırılacaktır. Rusya’yı yeniden bölmeye izin vermeyeceğiz. Halkımızı koruyacağız’ ifadelerini kullanmıştı.

Putin yönetimine savaş açan Wagner grubu 2014’te Ukrayna’nın doğusundaki Rus destekli ayrılıkçılara yardım etmek için kuruldu.

2014’te kurulsa da daha etken hale gelmesi ve büyümesi 2015-2016’da oldu.

Libya’daki çatışmalarda kritik bir rol alan Rus öbek Wagner’in adı öncelikle Suriye İç Savaşı’nda duyulmaya başladı.

Rejim güçlerinin yanısıra savaşan Wagner, Ukrayna’da da ayrılıkçılara yardımcı verdi.

Wagner 2019 senesinde Venezuela’da Başkan Nicolas Maduro’nun yanısıra çatışmalara katıldı.

Bugüne kadar Sudan, Suriye, Libya ve Afrika kıtasında belirleme edilen Wagner paralı askerlerinin operasyonları hızla Doğu Avrupa’nın ötesine yayıldı.

Wagner’in kurucusu Yevgeniy Prigojin ise bilhassa Rusya devlet başkanı Vladimir Putin’e yakınlığı ile malum bir isim.

Prigojin, restoranları ve catering işletmeleri ile öne çıkarken, yemek servisi alanında almış olduğu devlet ihaleleri sebebiyle ‘Putin’in şefi’ olarak biliniyor.

Wagner’in Putin’e başkaldırmasının ardından, maksimum dört gözle beklenen konulardan biri, Putin’in niçin Prigojin gibi bir isme gereksinim duyduğu.

Kremlin’in, Wagner ve Prigojin vasıtası ile hususi ve titiz operasyonları ismini karıştırmadan yürütebildiği belirtiliyor. Bu durumun Kremlin’e operasyonlara karıştığını inkar etme imkanı sunduğuna dikkat çekiliyor.

Bu tıpkı ABD’nin Blackwater gibi hususi emniyet şirketleriyle Irak ve öteki ülkelerde yaptığına benziyor.

Wagner’i cazip hale getiren yüksek maaş ve serüven vaadiydi.

Eski bir Wagner savaşçısının BBC’ye dediği gibi, ‘İçlerinde romantizm taşıyanlar, Rusya’nın sınır ötesi çıkarlarını korumak için çaba sarfetmek için bu örgüte katılmıştı’

Ukrayna’daki savaştan ilkin Wagner’e katılanların çoğu, iyi maaşlı iş bulma şansının sınırı olan olduğu ufak yerlerde yaşıyorlardı.

Wagner çalışanlarına ayda aşağı yukarı 1500 dolar ödüyordu. Cepheye gittiklerinde bu ücret 2 bin dolara kadar çıkıyordu.

Wagner Grubu 2015 yılında, Suriye’de hükümet yanlısı güçlerle beraber savaşmaya ve bunun yanı sıra petrol sahalarını korumaya başladı.

2016’dan bu yana ise Libya’da General Halife Hafter’e bağlı güçleri destekliyordu.

Wagner çoğu ülkede etkinlik gösterse de Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden ilkin pek tanınmıyordu.

Rusya, Wagner’in devletle bağlantısını daima reddetti. Rus yasaları, paralı askerlik karşılığında cezaların affedilmesine de izin vermiyor.

İş insanı Yevgeny Prigozhin, Wagner ile bağlantılı bulunduğunu öne devam eden çoğu gazeteciye dava açmıştı.

Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden sonra bu vaziyet değişti. Yevgeny Prigozjin Wagner Grubu ile linkleri ile alakalı daha açıktı. Geçen Eylül’de 2014’te grubu kurduğunu nihayet kabul etti. Şirketine ‘Rusya’nın temel direği’ ismini vermişti.

Ekim ayı başlarında Kremlin, Prigozhin’i hakiki bir yurtsever ve kalbi Rusya için sızlayan bir erkek olarak tanımladı.

Bir ay sonra, St Petersburg’da bir Wagner Merkezi açıldı. Merkez, okul çağındaki çocuklar ve ergenler için ‘Rusya’nın savaşma kapasitesini artırmayı amaçlayan bilişim, medya ve temel askeri eğitim alanlarında’ eğitim ve tedris etkinlikleri düzenleyen ileri bir ofis kompleksiydi.

Yakın geçmişe dek Wagner’den pek bahsetmeyen resmi Rus haber ajansları, günde birkaç defa gruba atıfta bulunuyorlar ve mahkumların askere alınmasını mevzu alan haberler yapıyorlar.

Rus devlet kanalı NTV, Wagner Grubu ile alakalı ‘dünyanın en tecrübeli ordusu’ olarak nitelendirdiği bir haber yayımladı.

Rusya, Hillary Clinton’ın kampanyasına zarar vermek, Donald Trump’ın popülerliğini arttırmak ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki siyasal ve toplumsal anlaşmazlığı kışkırtmak amacıyla internette ve toplumsal medyada komplo teorileri yaymakla suçlanmıştı.

Yapılan kampanyanın merkezi Saint Petersburg’da olan web arama ajansı tarafınca yürütülmüş olduğu iddia edildi.

Prigojin daha sonra bu ajansı kurduğunu ve geliştirdiğini kabul etti. Seçimlere müdahale iddiaları sebebiyle Amerika tarafınca engelleme listesine alındı.

Wagner’in kurucusu Yevgeny Prigozjin, geçen yaz Rus ceza infaz kurumlarında yeni asker adaylarıyla alakalı görüşmeler yapmıştı.

Prigozjin mahkumlara, Wagner ile savaşmaları durumunda cezalarının bağışlanacağı sözünü vermişti.

ABD ise Rusya’nın Ukrayna’da 40 bin mahkum konuşlandırdığını iddia etmişti.

Ukrayna ordusu, Wagner Grubu için savaşan hükümlülerin bilhassa en riskli noktalarda kullanıldığını ve büyük çoğunluğunun öldüğünü açıklamıştı.

Bunlara ayrıca Wagner’in Ukrayna’da 10 bin düzgüsel paralı askeri daha var.

Washington Post gazetesi, bu tahminin, mahkumların savaşa katılımını izleyen ‘Parmaklıklar Ardında Rusya’ öbek tarafınca toplanan verilerle doğrulanabildiğini söylüyor.

2022’nin son gününde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna’da savaşmış subay ve askerlere ülkenin en yüksek madalyasını vermek için Rusya’nın güneyini ziyaret etti.

Putin’in madalya verdiği askerlerden biri, grubun geri kalanından değişik bir askeri üniforma giymişti. Üniforması Batı’nın yaptırım uyguladığı Rus iş insanı Yevgeny Prigozhin’in kurduğu paralı asker grubu Wagner’in üniformalarına benziyordu.

Gencin kimliği belirleme edildi; Ekim 2019’da Moskova’daki bir kafede soyguna teşebbüsten tutuklanan ve birkaç ay sonra yedi sene hapis cezasına çarptırılan dövüş sanatları tutkunu Aik Gasparyan’dı.

Ancak geçen Aralık ayında, Wagner Grubuyla ilişkili Telegram kanallarının birinde Gasparyan’ın hapishaneden çıktığını ve Ukrayna’da savaştığını yayınlayan bir video paylaşıldı.

Kaynak: BBC Türkçe