ABD’de ‘kapanma’ riski artıyor

Ülkede 2023 mali yılı 1 Ekim’de sona ererken, Kongre’de federal hükümete finansman sağlayacak bütçe tasarısına yönelik müzakerelerden hemen hemen netice alınamadı. Temsilciler Meclisi ve Senato’nun hükümete sağlanacak finansman için değişik yollar izlemesi, hükümet operasyonlarının bütçe yetersizliği sebebiyle durma ihtimalini artırdı. Pazar günü başlamasına net gözüyle bakılan “kapanma” ülkede federal kurumlar tarafınca sağlanan çoğu hizmette yavaşlamaya ve aksamaya niçin olacak.

Maaşlar alınamayacak

Milyonlarca federal çalışanın etkileneceği bu süreçte ordu, emniyet birimleri ve hava yolları gibi “hayati” alanlarda çalışanlar faaliyetlerini sürdürebilecek fakat Kongre yeni bir bütçeyi geçirene kadar maaşlarını alamayacak. Hükümetin kapanma sürecinde orduda aşağı yukarı 1,3 milyon askeri personel, maaş almadan çalışmaya devam edecek. Pentagon’a bağlı 800 bin civarındaki sivil personelin aşağı yukarı 200 bini mecburi mesai yapacak.

Federal çalışanları temsil eden sendikalardan biri olan Ulusal Federal Çalışanlar Federasyonu, 2,1 milyon sivil federal çalışanın maaşlarının gecikebileceğini, aşağı yukarı 4 milyon federal sözleşmeli çalışanın ise mecburi izne ayrılacağı için maaş alamayacağını öngörüyor. Ulusal Halk Radyosu NPR’ye göre, Washington’daki Capital Area Food Bank, hükümetin kapanması halinde besin yardımına gereksinim duyabilecek 100 bin kadar federal işçi için hazırlık yapıyor.

Hükümetin kapanması sürecinde federal hükümete bağlı havalimanlarındaki emniyet ve hava denetim birimleri asgari şartlarla çalışmaya devam edecek. Ancak bu alanlarda yeni alımlar, eğitimler ve mecburi olmayan projeler durdurulacak.

Vatandaşların federal kurumlarla olan işleri de etkilenecek

Kapanma, ülkede federal hükümet ile işi olan vatandaşları doğrudan etkileyecek. Pasaport, ateşli tabanca alımı, klinik deneyler gibi alanlarda hizmetler yavaşlayacak ya da duracak. Aynı şekilde federal hükümet ile çalışan sözleşmeli kurumlar ve firmalar kepenk indirecek; müzeler, milli parklar, kamp alanları başta olmak suretiyle turizm sektörü de kapanmadan etkilenen alanlardan biri olacak. Amerika Seyahat Endüstrisi Birliği’ne göre turizm sektörü, kapanma halinde günlük 140 milyon dolarlık zarara uğrayacak.Sağlık alanında da temel hizmetlerin sağlanmasına devam edilecek. Medicare ve Medicaid denilen federal sıhhat sigortasının kasasında minimum 3 ay kafi gelecek bütçesinin bulunduğu, bu uygulama kapsamındaki aşağı yukarı 90 milyon düşük gelirli insanoğlunun etkilenmesinin beklenmediği anlatım ediliyor.

Fonlarını federal hibelerden alan cemiyet sağlığı merkezlerinin kapanma sebebiyle kesintiye uğrayacağı, birtakım kliniklerin, ihtimaller içinde kapanmanın süresine bağlı olarak hizmetleri ya da personeli azaltmaları gerekebileceği ikazları yapılıyor.

Sağlık ve İnsani Hizmetler Bakanlığının hazırladığı bir raporda, bu süreçte kurum personelinin yüzde 42’sinin, Ulusal Sağlık Enstitüleri personelinin de aşağı yukarı yüzde 80’inin bedava izne çıkarılmasının planlandığı belirtiliyor.

ABD’de hükümet son 47 yılda 21 kez bütçesizlikten “kepenk kapattı”
Son 47 yılda 21 kez hükümetin bütçesizlikten “kepenk kapattığı” ülkede, Kongre’nin federal hükümete finansman sağlayacak yeni bütçe tasarısı üstünde anlaşmaya varmak ve yeni bir kapanmayı engellemek için 30 Eylül Amerika mahalli saatiyle gece yarısına kadar vakti bulunuyor.

ABD Kongresi’nin Demokratların kontrolündeki Senato ile Cumhuriyetçilerin yönetimindeki Temsilciler Meclisi içinde bölünmüş olması ve Cumhuriyetçi aşırı sağcı muhafazakarların hükümetin kapanmasını bütçede masraf kesintileri için bir koz olarak kullanmak istemesi işleri zorlaştırıyor.

Herhangi bir bütçenin yasalaşması için tasarının Temsilciler Meclisi ve Senato’da onaylanması ve Amerika Başkanı Joe Biden tarafınca imzalanması gerekiyor.

Amerikan kanunlarına göre, Kongre, 1 Ekim’de başlayıp 30 Eylül’de sona eren mali sene için kalıcı bütçeyi onaylaması gerekiyor. Bütçenin onaylanamadığı dönemlerde masraf yetkisini kaybeden federal kurumlar, geçici olarak faaliyetlerini durduruyor.

“Federal hükümetin kapanması” ne demek?

Amerikan kanunlarına göre Kongre her sene 1 Ekim’de başlayıp 30 Eylül’de sona eren mali senenin tümüne dair bütçeyi zamanında onaylayamazsa, bu gerçekleşene kadar geçen sürenin geçici bütçelerle kapatılması gerekiyor.

Geçici bir bütçenin de onaylanamadığı dönemlerde masraf yetkisini kaybeden federal hükümet, hayati hizmetler dışındaki bütün faaliyetlerine ara vermek zorunda kalıyor.

Bu süreçte, hayati olmayan hizmetlerde sorumlu amme çalışanları mecburi izne çıkarılırken, Amerika ordusu, istihbarat kurumları, amme hastanelerinde çalışan hekim ve hemşireler, havaalanları ve hapishanelerdeki emniyet görevlileri gibi amme çalışanları görevlerine devam ediyor. “Hayati personel” kategorisinde bulunan bu çalışanlar, kapanma dönemlerindeki maaşlarını genelde Kongre yeni bir bütçe geçirene kadar alamıyor.