Adalar Sakinleri, İmar Planı Değişikliğine İtiraz Etti.

HABER: EDDA SÖNMEZ/ KAMERA : ADEM KARABAYIR

Adalar sakinleri, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafınca hazırlanan yeni bayındır planlarına itiraz etti. İstanbul Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne itiraz dilekçelerinin verilmesinin sonra izahat yapan sanatçı Tilbe Saran,  “Plana karşı değiliz fakat bu planın oldukça büyük eksikleri var. Hafızamız yok edilemez. Adalar bir sayfiye yeridir. Turizme öyle gelişi hoş açılamaz. İki kurumun yani Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) ortak çalışarak muntazam bir plan yapmasını istiyoruz. ve bu planı istemiyoruz. Bu planın aslında adaları imara açmak için yalapşap düzenlenmiş bulunduğunu düşünüyoruz” dedi.

Adalar sakinleri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafınca 27 Temmuz 2023 tarihinde askıya çıkarılan “Adalar İlçesi Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı” ve “Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı”na itiraz dilekçelerini vermek suretiyle İstanbul Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü önünde bir araya geldi. Katılımcılar adına izahat yapmak isteyen sanatçı Tilbe Saran’ın basına hitabı emniyet güçlerince izin alınmadığı gerekçesiyle engellendi. Adalar sakinlerinin basın açıklaması yapılmadığı, kamera ve gazeteci çağrılmadığı itirazları üstüne Saran, mevzuyla alakalı açıklamayı kameralar uzaklaştırıldıktan sonra çevresindekilere okudu. Adalar sakinleri, daha sonra itiraz dilekçelerini Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne teslim etti.

ANKA Haber Ajansına konuşan Sanatçı Tilbe Saran, şunları dile getirdi;

“DOĞAL AFETLERDE OLACAK BURADAKİ TAHLİYE NASIL OLACAK BU BİLE HESAPLANMAMIŞ: 28 Temmuz tarihinde Adalar’ı ilgilendiren bir plan duyuru edildi. Bu plan 1/ 5 ölçekli ve 1/ 100 ölçekli bir plan. Biri koruma amaçlı bulunduğunu söyleyen bir tanesi de bunun programıyla alakalı bir bayındır planı. Adalarda bir plana gereksinim duyuyoruz zira adaların planı yok. Benim de buraya gelme sebebim bir plan bulunmasına itiraz etmek değil fakat bu planda oldukça büyük eksiklikler var. En gülünç olanından başlayım ada demek dört tarafı suyla ile çevrili bir yer demek. Oysaki kıyı şeridi belirlenmemiş. Daha burada planın eksikleri başlıyor. Bu planın iyileştirilmesi mevzusu ile alakalı itiraz ediyoruz. Dolayısıyla oldukça zaafı bulunduğunu düşünüyoruz bu planın ve bu planın iyileştirilmesi mevzusu ile alakalı da itiraz ediyoruz hem bunun için Burgaz Mahalle Meclisi çalıştı, adalı bir öbek var onlar çalıştı, sivil inisiyatif grubu var yani Heybeliada’dan, Burgazada’dan, kent planlamacıları mimarlar çoğu meslek grubundan ve adalı olup bu bölgeyi oldukça iyi bilen tanıyan kişiler bir araya geldiler ve bu plana ortak bir itiraz metni oluşturdular. O kadar mühim teferruat atlanmış ki Ada’ya gelecek olan kişilerin bir afet anında zira biliyorsunuz İstanbul depremi bekleniyor. Henüz Adalar’ın kendi yaşan nüfusu ile alakalı bile bu mevzu da bir tasarrufta bulunmamışken bir de artacak nüfus ile alakalı zelzele yangın ve arkasından tsunami gibi tabii afetlerde olacak buradaki tahliye iyi mi olacak bu bile hesaplanmamış.

KIYISINI PLANLAMADAN, O KIYIDA NELERİN OLACAĞINI BELİRTMEDEN, KIYI ÇİZGİSİ BELİRLEMEDEN, KARA PARÇASINI PLANLARSANIZ O GEÇERLİLİĞİ OLMAYAN BİR PLAN HALİNE GELİYOR: Çok ciddi bir su problemi var. Adalar Bizans’tan beri su problemi yaşayan bir yerdir. Bununla alakalı bir plan yapılmamış. Gelecek insanların tuvalet ihtiyaçlarının nerede görüleceğine dair planda oldukça ciddi eksiklikler var. Ama dediğim gibi asli olan şey Adalar, rastgele bir kara parçası değil dört tarafı su ile çevrili bir yer. Siz onun kıyısını planlamadan, o kıyıda nelerin olacağını belirtmeden, kıyı çizgisi tespit etmeden kara parçasını planlarsanız o geçerliliği olmayan bir plan haline geliyor. En büyük itirazımız buna.

ÇOK ENDİŞELİYİZ ÇÜNKÜ AFETLERLE İLGİLİ HERHANGİ BİR ÇALIŞMA YAPILMAMIŞ: Ve tabii ki oldukça endişeliyiz zira afetlerle alakalı rastgele bir çabalama yapılmamış. Adalılar kendi canlarının derdindeler. Orman eğitimi aldık, insan kurtarma eğitimi aldık fakat yalnız ufak tefek bir nüfusu bir ihtimal toparlayacak kadar. Nüfus arttığı vakit esasen yeterince donanımı ve eğitimi olamayan bir yerde oldukça büyük bir felakete bırakılıyor gibi geliyoruz. O yüzden bu afet mevzusu bizi oldukça endişelendiriyor.

BU PLANIN ASLINDA ADALAR’I İMARA AÇMAK İÇİN YALAPŞAP DÜZENLENMİŞ OLDUĞUNU DÜŞÜNÜYORUZ: Heybeliada’nın farklı, Burgazada’nın farklı, Büyükada’nın değişik itirazları var. Ben kendi itiraz dilekçemde size dediğim şeyleri söyledim. Yani hafızamız yok edilemez, Adalar bir sayfiye yeridir. Turizme öyle gelişigüzel açılamaz. Zaten günübirlik misafirlerin yeterince Ada’ya bir katkısı olmuyor tam bilakis çöp vs. gibi mevzularda adalılar kendileri başa çıkmaya çalışıyor. Bunlar hesaplanmadan yapıldığı için biz bu planın iyileştirilmesini istiyoruz. ve burada da iki kurumun yani Bakanlık ve İBB’nin ortak çalışarak muntazam bir plan yapmasını istiyoruz. ve bu planı istemiyoruz. Bu planın aslında adaları imara açmak için yalapşap düzenlenmiş bulunduğunu düşünüyoruz”.

Saran’ın emniyet güçlerinin izin vermemesi üstüne kameralardan uzak Adalılara okumuş olduğu yazılı açıklaması ise şöyle:

DÖRT TARAFI DENİZ OLAN ADALARDA KIYILARIN PLAN DIŞI BIRAKILMIŞ OLMASI KABUL EDİLEMEZ: Önemle belirtmek isteriz ki çoğu açıdan riskli bulduğumuz, Adalılar ve Adalılara ayrıca Türkiye’nin her yerinde yaşayan tabiat ve ada severlerin endişe etmesine neden olan maddeler içeren planların birincil sakıncası, kıyıların plan dışı bırakılmış olmasıdır. Dört tarafı suyla çevrili kara parçalarının kıyı planı olmadan bir bayındır planının düzenlenmesi doğru değildir. Sadece bu mahzur bile Adalar halkını derin bir kaygıya sürüklemiştir. İstanbul’un derhal kıyısında bulunan Prens Adaları vatandaşın yeşiliyle, mimarisiyle kaostan uzaklaşıp soluk alabildiği nadir alanlar arasındadır. Adaların ortaklaşa alanlarının korunabilmesi ve bir sayfiye alanı bölgesi olması hususi durumunu yitirmemesi gerekir. En mühim itiraz başlıklarımızdan bir tanesi de planların, lojistik, ulaşım, ziyaretçi yönetimi ve afet planlamasını içermemesidir.

SAİT FAİK ABASIYANIK’IN HİKAYELERİNDEKİ PARADİSOS YOK OLMASIN: Plan kapsamında kıyı şeridiyle beraber düşünülmeden ve bütün bu acele ve oldukça mühim gereklilikler hesaplanmadan Burgazada’da 2000 m2’lik bir otel inşaatına izin verilmiştir. Üstelik gezim yapılaşmasına oluşturulan ve tesir alanı oldukça daha geniş olacak bu büyük alan, Burgazada’nın en mühim kültür mekanlarından biri olan Sait Faik Abasıyanık’ın konularında laf etmiş olduğu Paradiso’u yani şimdiki Cennet Bahçesi’ni yok etmektedir. 1903 senesinde bir kır gazinosu olarak faaliyete geçmiş olan Paradissos, halen adanın kültür sanat ihtiyacı için mühim bir ihtiyaçı karşılayan bir sahne ve aktivite alanıdır.

BÜYÜKADA’DA DA AYA NİKOLA MANASTIRI YAKINLARINA DEVASA BİR LOJİSTİK ALANI PLANLANMAKTADIR: Otel inşaatı, Ayanikola’da yapılması planlanan günübirlik tesisler ve Marta Koyu çevresi için öngörülen düzenlemeler hem ziyaretçi yükünü arttıracaktır hem de mevcut kültürel ve tabii dokuya zarar verecektir. Ayrıca Marta Koyu çevresi, çoğu muhacir kuş ve balık türü için hayati öneme haiz titiz bir ekosistem barındırmaktadır ve bu husus planda asla dikkate alınmamıştır. Heybeli Ada’da bulunan Sanatoryum ve Ruhban Okulu gibi tescilli binalar, kültürel miras alanları ve arazileri kültür mirası olarak koruma statüsüne alınırken fonksiyonları sıhhat ve eğitim olarak belirtilmiş yalnız 1/1000’lik tatbik planlarında bu fonksiyonlar belirtilmemiştir. Bu vaziyet bu alanların planda bir boşluk oluşturma ve fonksiyon değişikliği riski barındırmaktadır. Büyükada’da da Aya Nikola Manastırı yakınlarına dev bir lojistik alanı planlanmaktadır.

Adaların risk görmüş olduğu misal mevzu başlıkları şöyle;

Planlar, deprem, orman yangınları ve iklim krizi başta olmak suretiyle tabii afetler, jeolojik veriler ve ekolojik verilerin dikkate alınmadığı izlenimini vermektedir.

Örneğin orman alanlarının derhal yanısıra insan hareketliliğini artıracak ve tabii hayat döngüsünü bozacak “donatı” alanları yerleştirilmesi endişe vericidir.

– Onaylanan bayındır planlarında ada kıyılarında atıksu deşarj noktaları görünmektedir. Oysa, Marmara Denizi ile alakalı çalışan uzmanlar, atık suyun arıtılmış olsa bile asla bir şekilde denize boşaltılmaması icap ettiğini önemle vurgulamaktadırlar. Marmara Denizi atık su için alıcı ortam olamaz. Atık suyun arıtma düzeyi tekrar kullanıma makul olmalı, su denize deşarj edilmeyip kullanılmalıdır.

– Adalarda düşünülen kat yüksekliği sınırının adaların yamaçlı topoğrafik yapısı dikkate alındığında rahatlıkla istismar edilebilme ihtimali vardır. Kat yüksekliğine dair plan notlarında Adalarda inşaat ruhsatlarında vaziyet planı zorunluluğu belirtilmelidir. Kat yüksekliğinin istismarını engelleyecek bu zorunluluğun plana işlenmemiş olması kabul edilebilir bir vaziyet değildir.

– İmar planlarında tescilli yapıların bulunmuş olduğu parsellerde yeni yapılaşmaya izin verilmeyeceği hükmü bulunmaktadır. Ancak Adalar kazasının Kültürel Miras Envanteri derhal hemen tamamlanmadığından, bu husus da istismara açıktır.

YAPILACAK PLAN İLE ADALARIN UNESCO DÜNYA MİRASI LİSTESİNE GİREBİLMESİNİ SAĞLAMAK OLMALIYKEN MAALESEF HAZIRLANAN PLANLAR BU AMAÇTAN ÇOK UZAKTIR: Unutmamak icap eder ki Adalar UNESCO Dünya Mirası listesine girmeye aday olan ve buna dair resmi bir süreç yürüten oldukça değerli bir coğrafyadır. Titizlikle hazırlanması gereksinim duyulan koruma amaçlı bayındır planlarında maksimum ehemmiyet verilmesi gereksinim duyulan konulardan bir tanesi de yapılacak plan ile Adaların UNESCO Dünya Mirası listesine girebilmesini sağlamak olmalıyken maalesef hazırlanan planlar bu amaçtan oldukça uzaktır.

ADALILARIN ÇABASINI ANLAMAYA VE BELİRTTİĞİMİZ YANLIŞLARDAN DÖNMEYE DAVET EDİYORUZ: Ülkemizin her bir noktası gibi Adalarımız da oldukça hususi ve korunması gereksinim duyulan yerleşim alanlarıdır. Adalarımızın haiz olduğu tabii güzelliklerini, kültür zenginliklerini, gezim değerlerini güvenliğini sağlamak hem ülkemiz hem de çocuklarımız için görevimizdir. Bugün yapılacak hatalar sonra bedeli ödenemeyecek, değiştirilemeyecek fena sonuçlara neden olabilecektir. Bu nedenle oldukça mühim olan gerekçelerle planlara itiraz ediyor, düzeltilmesini istek ediyoruz. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ni, Adalar İlçe Belediyesi’ni hassasiyete ve Adalıların çabasını anlamaya ve belirttiğimiz yanlışlardan dönmeye çağrı ediyoruz.”