‘İlaç gibi’ ürünlere ilaç gibi yanıtlar

HANDE ATILGAN/ANKARA- “Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumu (TİTCK), vitamin desteği, kilo verme ve sigarayı bırakmaya kadar çoğu problem için yardımcı olduğu iddiasıyla pazarlanan fakat deva olmadığı için “sağlık beyanı” ile satılan ve geniş bir kesime ulaşan besin ve besin takviyeleri konusu ile alakalı kapsamlı bir bilgilendirme yaptı.

Sağlık beyanı ile satılan mamüllerin ruhsatlandırmasından denetimine kadar bütün aşamalarla alakalı düzenlemeler yapılmış, yönetmelik ve kılavuzlarla alakalı süreç haziran 2023’te tamamlanmıştı. Bu kapsamda sıhhat beyanı ile satılan mamüllerin tanıtımında kullanılan “kansere deva”, “10 günde 5 kilo verdirir” gibi ifadeler; “ilaç çağrışımı” yapmış olduğu gerekçesiyle 20 Nisan’da çıkan yönetmelikte yasaklanmış, çocuk ve yetişkinlere yönelik kullanılabilecek sıhhat beyanı ifadeleri tek tek belirlenmişti. Sistemin denetimine dair 13 Haziran’da çıkarılan hususi yönetmelik ile de mamüllerin üreticisi ile reklam yapanların hatalı programlardan müştereken görevli tutulması kararlaştırıldı.

23 soru-cevap

TİTCK de kamuoyundan gelen sorular üstüne yeni sistemi, 23 soru-cevapta özetledi. Soru-cevap şeklinde açıklamalarda yeni yönetmelik değişimleri uyarınca sıhhat beyanı kullanımına hak kazanmayan mamüllerin 31 Aralık 2024’e kadar etiketlerinde bu ifadeyi taşıyabileceği hatırlatılırken, etiketinde olsa dahi mamüllerin reklamının bu yolla yapılamayacağı vurgulandı.

Özel günler için üretilen mamüllerin etiketinde kalp görseli olup olmayacağı sorusuna ise “Sevgi konulu olması koşulu ile ancak takviye edici gıdalar dışındaki gıdaların etiketinde kalp görseli yer alabilir” cevabı verildi.

Tavsiye yasak

Kesinlikle yasak olan ve güven edilmemesi ihtiyaç duyulan beyanlar da şu şekilde özetlendi:

“Tüketilmediği durumlarda sağlığın negatif etkilenebileceğini ileri devam eden beyanlar, kilo kaybının ya da artışının miktarına ya da oranına atıfta bulunan beyanlar, sıhhat beyanı kullanılan ürünlerle alakalı tanıklığına başvurulan kişinin deneyimi ya da milli ve internasyonal kurum ve kuruluşlar ile ilişkilendirilen teşekkür, övgü, öneri ya da onay ifadesine yer verilen ya da imada bulunulan beyanlara mutlaka izin verilmemektedir.”

Ayrıca, ürün için “sadece eczanelerde satılabileceği” ifadesi ya da rastgele bir şahıs ya da kuruluşun tavsiyesine dair atıfların da kullanılmayacağının altı çizildi.

Nelere izin var?

Ürünlerin etiket ve tanıtımında uygun karşılanan birtakım ifadeler ise şu şekilde sıralandı: “Dengeli ve muhtelif beslenme ile sıhhatli hayatın önemini belirten ifade, beyan edilen yararlı etkinin sağlanması için tüketilmesi ihtiyaç duyulan besin miktarı ve tüketim şekli, gıdayı tüketmemesi ihtiyaç duyulan kişiler için uyarı, fazla tüketilmesi halinde sağlığı negatif etkileyebilecek gıdalar için uyarı.” Firmalar, öngörülen ifadelerin dışına çıkarken ancak anlamını değiştirmeyecek ve güçlendirmeyecek eşdeğer laflar bulmak zorunda.