İSMMMO: Depremin maliyeti 55 – 60 milyar doları aşabilir

Depremlerin Türkiye ekonomisinde milyarlarca dolar tekrardan inşa maliyeti yaratması ve 2023 yılı büyümesinde gerilemeye niçin olması öngörülüyor.

Kahramanmaraş merkezli depremlerde can kaybı sayısı 45 bini geçerken, yaralı sayısı 100 bini, yıkılan ve ağır hasar görmüş bina sayısı 160 bini aştı.

İstanbul Serbest Muhasebeciler Mali Müşavirler Odası (İSMMMO), Türkiye’yi sarsan depremlerle alakalı rapor yayınladı. İSMMMO’nun uzman akademisyenlerden oluşturduğu heyet tarafınca hazırlanan İSMMMONOMİ bültenindeki analize göre 6 Şubat’ta gerçekleştirilen iki büyük depremin maliyeti 55-60 milyar doları aşabilir.

Raporda “Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın son hesaplamalarına göre 164 bin binada 520 bin bağımsız bölüm yıkılmış ya da ağır hasar görmüş görünüyor. Doğrudan maliyetlere bakıldığında; metrekare fiyatı 10 bin TL alınırsa, konutların maliyeti, altyapı da eklendiğinde 40 milyar doların üstüne çıkıyor. Bu ücrete iş yeri, araç, eşya, yıkıntı kaldırma eklendiğinde maliyet 45 milyar doları geçiyor. Genelde direkt olarak maliyetlerin yüzde 30’una yakını bilvasıta etkisinde bırakır yani işgücü ve işgünü kaybı, katma kıymet kaybı, ulusal gelir kaybı olarak ortaya çıkıyor. Bunu da eklediğimizde toplam maliyet 55 – 60 milyar doları buluyor. Çok daha çok binanın hasar görmüş olma riskini dikkate alırsak, maliyet daha yukarılara gidebilir” denildi.

Stagflasyon uyarısı

Raporda, ekonomistler depremlerin genel hatlarıyla arz yönlü bir şok yarattığı ve ilk etkinin ‘stagflasyon’ olarak adlandırılan daralma ve enflasyon olduğuna dikkat çekti.

Raporda, “Bölgenin ekonomideki ağırlığına bakıldığında, Marmara depremine göre daralma tesirinin daha azca olmasını bekleyebiliriz. 1999 depremine esasen yüzde 3’ler civarında bir olumsuz gelişme ile girmiştik. Bu kez gelişme olan bir dönemde zelzele yaşandı. Daralma tesiri ilk çeyrekte 3-4 puanda kalabilir. Ancak gelişme yönlü politikalarla gene yüzde 0-2 arası bir gelişme sağlanabilir. Yılın ikinci yarısında ise inşaat ve altyapı faaliyetleri büyümeyi müspet etkilemeye başlar” analizi yapıldı.

“Kur değişmese bile enflasyon artabilir”

Enflasyonda zelzele tesirinin değerlendirildiği bültende, “Nisan ayı sonuna kadar enflasyonun baz tesiri ile düşmesini bekliyorduk. Etkinin daha erken azalma ihtimali bulunuyor. Döviz kurlarının seyri enflasyon üstünde en mühim belirleyen olmaya devam edecek. Kurların bir müddet daha yatay gideceğini varsaysak bile hem maliyet hem istek öğeleri ile baz tesiri haricinde enflasyon dinamikleri tekrardan yukarıya dönebilir” öngörülerine yer verildi. İSMMMONOMİ raporunda, depremin büyüklüğü dikkate alındığında Bütçe Açığı / GSYİH oranına yüzde 1.5 – 2 seviyelerinde yük geleceği tahmini de yapıldı.

Demirel: Aşacak güçteyiz

İSMMMO Başkanı Erol Demirel, “Doğru planlama ve organizasyon ile hem yaralarımızı saracak hem de ileriye yönelik önlemleri alabilecek güçteyiz. Büyük bir maliyetle yüz yüze kalsak da bu tür inşaat kayıtlarının aşağı yukarıya tamamı yerli üretim olduğundan tedarik hızı bir üstünlük olarak görülebilir. Bu müspet tarafa karşılık, ortaya çıkan yıkımın telafisi amacıyla bölgede hummalı bir inşaat faaliyetine girişileceği için öteki bölgelerdeki inşaat maliyetlerinin artması ve gecikmesi sebebiyle dezavantajlar yaşanabilir” dedi.