Suriyeliler ayakkabı sektörünün Çin’i oldu

Yüksek üretim maliyetleri ve ihracatta verilen yüksek fiyatlar Türk kundura sektörünün Vietnam, Çin gibi ülkelerle rekabetini baltalarken, üretimde yüzde 20’lik yitik yaşandı. Son 2 senedir büyüyerek süren ve bilhassa Suriyeli işletmecilerin başını çekmiş olduğu kayıt dışı üretim ve ekonominin kayıtlı ekonomiyi tehdit eder boyutta olduğuna dikkat çekilirken, artık işlerin görmezden gelinemeyecek noktada olduğu belirtiliyor. Son asgari ücret zammı ile beraber kayıt dışına kayışın da hızlanacağını aktaran sektör temsilcileri, sektörün kendi içerisinde bir ‘Çin’in oluştuğunu belirtti.

KAPANAN DÜKKANI SURİYELİ AÇIYOR

Kapanan işletmelerin yerine Suriyelilerin gelip dükkan açtığını ve kalabalık aile üyeleri ile beraber üretimde yer aldıklarını söyleyen Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği Başkanı Berke İçten, devletin kayıtlı işletmelerden elde etmiş olduğu vergi geliri kadar bir kaybı bulunduğunu belirtti. Bu işletmelerin piyasanın yüzde 50 altında bir fiyat verdiğini aktaran İçten, sektördeki durumu şu şekilde özetledi: “Üretim adedi öyle bir boyuta geldi ki kayıtlı üretimi bile tehdit eder hale geldi. Artık görmezden gelinecek bir yapıda değil. Kayıt dışı ekonominin hem Suriyeli olsun hem öteki şekillerde olsun bir an ilkin kayıt dibine alınarak haksız rekabetin ortadan kaldırılması gerekiyor. Kapanan işletmelerin yerine Suriyeliler geliyor dükkan açıyor. Kendileri kalabalık aileler zaten. Eş dost akraba ürettikleri ayakkabıları kayıt olmadan, SGK, vergi olmadan firmalara öneri ediyorlar. Ayakkabılar eli yüzü muntazam hoş ayakkabılar. Fiyat yarı yarıya neredeyse. Şimdi bu şekilde olunca kendi içimizde bir Çin yaratmış olduk.”

Tutulan kur ithalatı patlattı

Ayakkabı sektörü kapasitesinin iç pazarla doldurulabilecek bir noktada olmadığını vurgulayan Berke İçten, burada ihracatın kilit bulunduğunu dile getirdi. İçten, şu şekilde devam etti: “27-28 TL’ye geldiği zaman dolar, bir ihtimal daha rekabetçi hale gelir. Ancak besin ile barınma enflasyonu denetim dibine alınmazsa geçici rehavet yaratıyor. İthalat patlamış durumda. Kurların yatay ve düşük seyretmesi ithalat tarafını güçlendirdi. Tedbir alınmadığında fabrikaların kapamasına niçin oluyor. Üretimin yüzde 15-20 civarında gerilediğini görüyoruz.”

Avrupalı eski pazarlara döndü

Asgari ücretteki artış ve bugünkü kurlarla kıdem ve suç duyurusu tazminatı gibi unsurların da eklenmesi ile maliyetin 700 dolarlık bir seviyeye geldiğini aktaran Berke İçten, çalışanın asgari ücretle geçinemediğini fakat maliyet artışının durdurulması için enflasyonun denetim dibine katılması icap ettiğini anlattı. “İhracatımız yatay bir seviyeye geldi. Özellikle adetsel anlamda geriliyoruz. Vietnam, Endonezya kapalı iken Avrupa, Türkiye’den alım yaptı” diyen İçten, pazarların açılması ile Avrupalı alıcıların tekrar bu pazarlara dönüş yaptığını kaydetti.