Yeni bir keşif, Güneş sistemimizde uzaylı yaşamını bulmak için en iyi yerin neresi olduğunu gösteriyor

Bilim insanları ilk kez Jüpiter’in en büyük dördüncü uydusu Europa’da karbondioksit (CO2) buldu. Dünya’da bolca bulunan kimyasal bileşik, NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu tarafınca ayın donmuş yüzeyinde belirleme edildi.

Bu bileşik, buzlu kabuğunun altında var olduğu kabul edilen uçsuz bucaksız okyanustan kaynaklanıyor olabilir ve hayat formları tarafınca üretilmiş olma ihtimali mutlaka göz ardı edilmiyor. CO2, en azından gezegenimizde bütün canlılar için temel karbon deposu olması nedeniyle hayatın temel yapı taşlarından biri olarak biliniyor.

Europa, Dünya ve Satürn’ün uydusu Enceladus ile beraber Güneş sistemimizde sıvı su bulunan birkaç yerden biri olarak tanımlanıyor ve bu da astrobiyologlar için mühim bir alaka odağı olmasını sağlıyor. Ayın aşağı yukarı 16 kilometre kalınlığında olduğu kabul edilen yüzey kabuğunun altında hayat varsa, aşırı soğuk ortamlarda hayatta kalabilecek şekilde gelişmiş olması muhtemel. Bu hayat formları, çıplak insan gözüyle görülemeyen “ekstremofil” mikroplar gibi oldukça ufak canlılar olabilir.

Araştırmacılar yeni neticelerini Science dergisinde iki ayrı çalışmada yayınladılar.

NASA’nın Greenbelt – Maryland’deki Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nden Geronimo Villanueva, “Dünyada hayat kimyasal çeşitliliği sever, ne kadar oldukça çeşitlilik var ise o denli iyidir” diyor ve devam ediyor: “Europa okyanusunun kimyasını anlamak, onun bildiğimiz şekliyle yaşama hasım olup olmadığını ya da hayat için iyi bir yer olup olmadığını belirlememize destek olacaktır.”

Bilim insanları, Europa’nın buzlu yüzeyinin altında, Dünya’nın küresel okyanusunun aşağı yukarı iki katı kadar su içeren bir tuzlu su okyanusunun gizlendiğinden neredeyse emin. Ancak bu gizli saklı okyanusun hayatı destekleyecek doğru kimyasal elementlere haiz olup olmadığını belirlemek basit değil.

Webb teleskopunun yakın kızılötesi spektrometresi olan NIRSpec, sıcaklık, kütle ve kimyasal terkip dahil olmak suretiyle özellikleri ile ilgili daha oldukça malumat edinmek için 100’den fazla nesnenin yakın kızılötesi spektrumunu aynı anda ölçebiliyor. ABD’li araştırmacılar, bir yanıt bulmak amacıyla Europa’nın yüzeyindeki CO2’nin haritasını çıkarmak için NIRSpec’ten elde edilmiş verileri kullandılar. En fazla CO2, birden fazla “kaos arazisinin” (pürüzlü sırtlar ve çatlakların olduğu alanlar) bulunmuş olduğu Tara Regio ismi verilen 1.800 kilometre kalınlığında bir alanda bulunuyordu.

Bozulmuş yüzey buzu, yüzey altı okyanusu ile bu buzlu dış kabuk içinde bir araç-gereç alışverişi bulunduğunu gösteriyor. Kaos arazisini tam anlamıyla neyin yarattığı tam anlamıyla anlaşılmış değil, yalnız bir teoriye göre okyanustan gelen sıcak su yükselerek yüzeydeki buzları eritiyor ve bu buzlar zaman içinde tekrar donarak yeni gayri muntazam kayalıklara dönüşüyor.

Bilim insanları CO2’nin aşağıdaki okyanustan diğer bir yerden, örnek olarak aya düşen bir göktaşı ile taşınarak geldiğini düşünmüyor. Ancak araştırmacılar, karbonun gezegenin iç kısmından kaya aynısı karbonat mineralleri olarak geldiğini ve bu minerallerin daha sonra parçalanarak CO2’ye dönüşmüş olabileceğini de belirtiyor.

Cornell Üniversitesi’nden gezegen bilimci ve çalışmanın baş yazarı Samantha Trumbo, AFP ile yapmış olduğu toplantıda karbonun “sonuçta iç kısımdan, büyük ihtimalle iç okyanustan türetildiğini” söyledi.

James Webb’den ilkin benzer feza araştırmalarını üstüne alan Hubble Uzay Teleskobu’ndan meydana getirilen daha önceki gözlemler de, Tara Regio’da okyanustan türetilmiş tuza dair kanıtlar bulunduğunu gösteriyor. Bu, bölgenin Europa’nın geri kalan lekeli beyaz ovalarına göre mühim seviyede daha sarı gözükmesine neden oluyor.

Ayrıca uzmanlar, ayın yüzeyinden çıkan su bulutları ya da uçucu gazlar bulmayı umuyorlardı yalnız bu şekilde bir belirleme yapılmadı. Europa’nın buzlu katmanının altında ne işe yaradığını net olarak belirlemek, bir bulgu aracının aya inmesini ve onu delmesini gerektirebilir.

Yine de, yakın gelecekte ayın temel yapısı ile ilgili daha oldukça malumat etmemiz olası olabilir. İki büyük feza görevi, Europa’ya ve onun gizemli okyanusuna daha yakından bakmayı planlıyor. Ancak bu iki vazife de mahrek araçlarını içerecek ve iniş yapmayacak.

Avrupa Uzay Ajansı’nın Jüpiter ay sondası Juice Nisan ayında fırlatılacakken, NASA’nın Europa Clipper görevinin Ekim 2024’te fırlatılması planlanıyor.